جستجو
تومان
فارسی
همه دسته ها
    منو بستن
    بازگشت به همه

    بررسی روند افزایشی دیابت طی ۳۵ سال در ۱۹۵ کشور

    بررسی روند افزایشی دیابت در 195 کشور و مناطق مختلف جهان به صورت آمار جهانی، منطقه ای و ملی:

    تحلیلی از سال 1990 تا 2025

    چکیده مقاله:

    دیابت مهمترین علت مرگ و میر و کاهش امید به زندگی است. هدف این مقاله برآورد میزان شیوع دیابت بر اساس نوع ، سال ، منطقه و وضعیت اقتصادی-اجتماعی در 195 کشور و مناطق مختلف طی 28 سال گذشته است که اطلاعاتی را برای دستیابی به هدف برنامه اجرایی سازمان بهداشت جهانی برای پیشگیری و کنترل بیماری های غیرواگیر ارائه میدهد. به طور کلی ، میزان دیابت در جهان از سال 1990 به طور قابل توجهی افزایش یافته است. روند و میزان بیماری های مرتبط با دیابت در هر کشور و در هر منطقه در مقایسه با سایر کشورها و مناطق متفاوت است. در سال 2017 ، میزان ابتلا، شیوع، مرگ و میر و تعداد سال های زندگی همراه با ناتوانی یا معلولیت (DALY) دراثر دیابت به ترتیب 22.9 میلیون ، 476.0 میلیون ، 1.37 میلیون و 67.9 میلیون بوده است و پیش بینی میشود که این ارقام تا سال 2025 به ترتیب به 26.6 میلیون ، 570.9 میلیون ، 1.59 میلیون و 79.3 میلیون برسد. روند دیابت نوع 2 مشابه با روند تمام انواع دیابت ها (از جمله دیابت نوع 1 و 2) است، در حالی که میزان مرگ و میر و استاندارد DALY برای دیابت نوع 1 طی سال ها کاهش یافته است. در سطح جهان ، ریسک فاکتورهای متابولیک (BMI بالا) و فاکتورهای رفتاری (رژیم غذایی نامناسب ، استعمال دخانیات و فعالیت بدنی کم) عوامل اصلی مرگ و میر و افزایش میزان DALY در اثر دیابت هستند. این برآوردها می تواند در سیاستگذاری ها ، تعیین اولویت ها و تخصیص منابع در رابطه با پیشگیری و درمان دیابت مفید باشند.

    مقدمه:

    دیابت یکی از بزرگترین نگرانی های حال حاضر در جهان است که بار سنگینی را بر دوش کشورها و همچنین وضعیت اقتصادی-اجتماعی آن ها تحمیل کرده است. اگرچه میزان شیوع در برخی کشورها رو به کاهش است ، شیوع دیابت در دهه های اخیر در بیشتر کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه افزایش یافته است. فدراسیون بین المللی دیابت (IDF) تخمین زده است که 451 میلیون بزرگسال در سال ۲۰۱۷ در سراسر جهان مبتلا به دیابت بوده اند که در صورت عدم وجود اقدامات پیشگیرانه موثر ، این رقم تا ۶۹۳ میلیون نفر در سال ۲۰۴۵ افزایش میابد. شیوع دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 در بین کودکان و نوجوانان نیز افزایش یافته است و تعداد کودکان و نوجوانان زیر 20 سال مبتلا به دیابت نوع 1 اکنون از یک میلیون نفر فراتر رفته است.

    روش های برآورد:

    وضعیت اقتصادی-اجتماعی جهان و کشورها
    درآمد ناخالص ملی (GNI) ، برآورد مجموع کل تولید داخلی و خارجی است که با استفاده از اطلس بانک جهانی محاسبه می شود. کشورها طبق GNI در سال 2017 به 4 دسته تقسیم شدند. کم درآمد: <995 دلار؛ کم درآمد و یا درآمد متوسط: 996 دلار تا 3895 دلار ؛ درآمد متوسط رو به بالا: از 3896 دلار تا 12،055 دلار؛ ثروتمند: >12،056. شاخص اجتماعی-دموگرافیک (SDI) ، نشانگر توسعه اجتماعی-جمعیتی یک مکان ، بر اساس متوسط درآمد هر فرد ، سطح تحصیلات و میزان باروری است. محدوده SDI از 0 تا 1 است که مقدار بالاتر نشانگر سطح بالاتری از وضعیت اقتصادی - اجتماعی است. طبق آمار جمع آوری شده توسط سازمان تبادل داده های جهانی بهداشت، میزان SDI بالا (>0.81)، میزان SDI متوسط رو به بالا (0.7 - 0.81)، SDI متوسط (0.61 - 0.69)‌ SDI متوسط رو به پایین (0.46 - 0.6) و میزان SDI پایین (<0.46) برآورد شده است.
    بار جهانی دیابت و ریسک فاکتورها
    13 ریسک فاکتور از جمله عوامل متابولیک (به عنوان مثال ، BMI بالا) ، عوامل محیطی و شغلی (به عنوان مثال ، آلودگی ذرات محیط و آلودگی هوای خانگی حاصل از سوخت های جامد) ، عوامل رفتاری (به عنوان مثال استعمال دخانیات)، رژیم غذایی (رژیم کم غلات ، رژیم غذایی حاوی مقادیر کم آجیل و دانه های مغذی، رژیم غذایی دارای مقادیر کم میوه ، مصرف نوشیدنی های شیرین قندی ، مصرف مقادیر زیاد گوشت فرآوری شده و گوشت قرمز)، مصرف الکل و فعالیت بدنی کم در ارتباط با بیماری دیابت شناسایی شده اند. از آنجا که بین ریسک فاکتورها ارتباطات متقابل و پیچیده ای وجود دارد، بررسی آن ها باید همراه با بررسی ارتباطاتشان باشد نه بررسی هریک به صورت جداگانه.

    نتایج برآورد:

    روند جهانی دیابت از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۷
    بار جهانی دیابت از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۷ به شدت افزایش یافته است. در سطح جهانی ، میزان ابتلا به دیابت از ۱۱.۳ میلیون در سال ۱۹۹۰ به ۲۲.۹ میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ ( ۱۰۲.۹ درصد افزایش) رسیده است. میزان ابتلا در جامعه استاندارد شده از لحاظ سنی از ۲۳۳.۶ (218.4-249.4) به ۲۸۴.۶ (262.2-309.7) رسیده است. شیوع جهانی دیابت از ۲۱۱.۲ میلیون (196.0–228.5) در سال ۱۹۹۰ به ۴۷۶ میلیون (436.6–522.8) در سال ۲۰۱۷ (۱۲۹.۷ درصد افزایش) رسیده است. میزان شیوع درجامعه استاندارد شده از لحاظ سنی از ۴۷۳۸.۵ (4،404،1-5،111.2) به ۵۸۸۶.۹ (5،403.6-6،458.5) رسیده است.

    diabetes global digiteb
    شکل ۱: بار جهانی دیابت از سال 1990 تا 2025. (A) میزان ابتلا. (B) میزان ابتلا در جامعه استاندارد شده از لحاظ سنی. (C) میزان شیوع ؛ (D) میزان شیوع جامعه استاندارد شده از لحاظ سنی؛ (E) میزان مرگ و میر؛ (F) میزان مرگ و میر در جامعه استاندارد شده از لحاظ سنی ؛ (G) میزان DALY (تعداد سال های زندگی که با ناتوانی یا معلولیت گذرانده شده)؛ (H) میزان DALY در جامعه استاندارد از لحاظ سنی

    مرگ و میر جهانی در اثر دیابت از ۰.۶۱ میلیون (0.59-0.62) در سال 1990 به ۱.۳۷ میلیون (1.34-1.40) در سال 2017 (125.5 درصد) رسیده است. میزان مرگ و میر در جامعه استاندارد از لحاظ سنی از ۱۵.۷ (15.3–16.1) به ۱۷.۵ (17.1–17.9) رسیده است. مجموع DALY در جهان از ۳۱.۳ میلیون (26.1-37.8) در سال 1990 به ۶۷.۹ میلیون (55.4-82.6) در سال ۲۰۱۷ (۱۱۶.۷ درصد) در رسیده است. نرخ DALY در جامعه استاندارد از لحاظ سنی از ۷۱۷.۷ (599.2-863.6) به ۸۳۹ (685.1-1.020.1.1) رسیده است. (شکل ۱)

    روند جهانی دیابت نوع 2 ، که بیشترین شیوع را در میان دیابت ها دارد، کاملا شبیه روند ‌‌‌مجموع تمامی دیابت ها است (شکل 1). از 1990 تا 2017 ، میزان ابتلا به دیابت نوع 2 در جامعه استاندارد از لحاظ سنی از ۲۲۸.۵ (213.7–244.3) به ۲۷۹.۱ (256.6–304.3)، میزان شیوع از ۴۵۷۶.۷ (4،238.6–4،941.9) به ۵۷۲۲.۱ (5،238.2–6،291.0)، میزان مرگ و میر از ۱۰ (9.5–10.6) به ۱۳.۲ (12.7–13.7) و نرخ DALY‌ از ۵۵۳.۶ (435.1–696.5) به ۷۰۹.۶ (557.2–888.3) رسیده است. طی این سال ها، میزان ابتلا به دیابت نوع 1 در جامعه استاندارد از لحاظ سنی (شکل 1) از ۵.۱ (4.6-5.6) به ۵.۴ (4.9-6.0)، میزان شیوع از ۱۶۱.۷ (146.1-180.7) به ۱۶۴.۸، میزان مرگ و میر از ۵.۷ (5.2-6.3) به ۴.۳ (4.0-4.7) و نرخ DALY از ۱۶۴ (151.8-180.7) به ۱۲۹.۴ (121.3-137.7) رسیده است. (میزان ابتلا و شیوع دیابت ۱ افزایش اما میزان مرگ و میر و نرخ DALY‌ آن کاهش یافته است)

    پیش بینی بار جهانی دیابت تا سال ۲۰۲۵
    می توان مشاهده کرد که بار جهانی دیابت از ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۷ به تدریج افزایش یافته است و همچنین پیش بینی میشود که میزان ابتلا، شیوع ، مرگ و میر و DALY تا سال ۲۰۲۵ افزایش یابد.(شکل 1) پیش بینی میشود که بدون مداخلات موثر، میزان موارد ذکرشده به ترتیب به ۲۶.۶ میلیون ، ۵۷۰.۹ میلیون ، ۱.۵۹ میلیون و ۷۹.۳ میلیون در سال ۲۰۲۵ خواهد رسید.

    بررسی بار جهانی دیابت به صورت منطقه ای و کشوری
    به طور کلی، میزان مرگ و میر و DALY دراثر دیابت روندی افزایشی را در بیشتر مناطق GBD در پیش گرفته است. بیشترین میزان مرگ و میر در جامعه استاندارد از لحاظ سنی (age-standardized) در اقیانوسیه و پس از آن در کشورهای جنوب صحرای آفریقا ، جنوب شرقی آسیا و مناطق مرکزی آمریکای لاتین وجود دارد. بالاترین نرخ DALY عمدتاً در اقیانوسیه ، جنوب شرقی آسیا، جنوب صحرای آفریقا ، مناطق مرکزی آمریکای لاتین و کارائیب وجود دارد. کمترین میزان مرگ و میر و DALY، در کشورهای ثروتمند، مناطق اروپای مرکزی ، اروپای شرقی و شرق آسیا مشاهده شده است. میزان مرگ و میر و DALY‌ در این مناطق کاهش جزئی یافته و یا ثابت مانده است.
    توزیع جغرافیایی بار بیماری دیابت در سال ۲۰۱۷ در هر کشوری متفاوت بوده است. پنج کشور با‌ بالاترین میزان شیوع شامل چین (۸۹.۵ میلیون نفر) ، هند (۶۷.۸ میلیون نفر) ، ایالات متحده آمریکا (۳۰.۷ میلیون نفر) ، اندونزی (۲۱ میلیون نفر) و مکزیک (۱۳.۱ میلیون نفر) بوده است. پنج کشور با بالاترین میزان مرگ و میر شامل هند (۲۵۴،۵۵۵) ، چین (۱۵۳،۱۸۵) ، اندونزی (۹۷،۰۰۵) ، ایالات متحده (۶۸،۵۵۸) و مکزیک (۶۴،۰۶۷) بوده است. پنج کشور اول از نظر نرخ DALY، هند (۱۱.۲ میلیون) ، چین (۱۰ میلیون) ، اندونزی (۴.۴ میلیون) ، ایالات متحده (۳.۹ میلیون) و مکزیک (۲.۶ میلیون) بودند.

    global diabetes digiteb

    شکل ۲: نقشه جهانی پراکندگی دیابت در سال ۲۰۱۷. (الف) میزان شیوع (ب) میزان مرگ و میر ؛ (C) میزان DALY

    بررسی بار جهانی دیابت با در نظر گرفتن وضعیت اقتصادی - اجتماعی
    میزان ابتلا و شیوع دیابت نوع 2 از سال 1990 در همه مناطق به شدت افزایش یافته است. همچنین به استثنای مناطق با درآمد بالا ، در سایر مناطق، میزان مرگ و میر در اثر دیابت نوع 2 به ویژه در مناطق با درآمد پایین تر شاهد افزایش بوده است. میزان DALY در اثر دیابت نوع 2، در مناطق با درآمد متوسط، به ویژه متوسط رو به پایین، روندی افزایشی دارد. درارتباط با دیابت نوع 1 ، میزان ابتلا و شیوع در سالهای اخیر در مناطق با درآمد بالا کمی افزایش یافته و در سایر مناطق ثابت مانده است.

    global diabetes digiteb

    شکل ۳: بار جهانی دیابت شیرین در مناطق مختلف با سطوح درآمد متفاوت (مدل ارائه شده توسط بانک جهانی) از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۷: (الف) میزان ابتلا (age-standardized) (ب) میزان شیوع (استاندارد شده) (ج) میزان مرگ و میر (استاندارد شده) (D) میزان DALY ها. WBLI: منطقه کم درآمد ؛ WBLMI: منطقه دارای درآمد متوسط رو به پایین WBUMI: منطقه دارای درآمد متوسط رو به بالا ؛ WBHI: منطقه با درآمد بالا.

    میزان ابتلا ، شیوع ، مرگ و میر و میزان DALY بسته به نوع دیابت در هر یک از ۵ گروه SDI (شاخص اجتماعی - دموگرافیک) متفاوت است. بالاترین میزان ابتلا و شیوع دیابت نوع ۱ در مناطق با SDI بالا مشاهده شده است. در حالی که میزان مرگ و میر و DALY دیابت نوع ۱ با شاخص SDI رابطه عکس داشته است. در ارتباط با‌ دیابت نوع 2 و مجموع دیابت ها، ارتباط بین میزان ابتلا ، شیوع ، مرگ و میر و DALY با شاخص SDI به صورت یک منحنی U شکل معکوس است به طوری که بالاترین مقادیر در کشورهای با SDI متوسط رو به پایین ، متوسط و متوسط رو به بالا مشاهده می شود.

    ریسک فاکتورهای دیابت
    در سطح جهانی ، میزان ابتلا به دیابت به طور مستقیم با ریسک فاکتورهای متابولیک (به عنوان مثال BMI بالا) و عوامل رفتاری (به عنوان مثال رژیم غذایی نامناسب ، سیگار کشیدن و فعالیت بدنی کم) مرتبط است. در سال ۲۰۱۷ ، سه عامل اصلی ابتلا به دیابت، BMI بالا ، رژیم غذایی نامناسب و ذرات معلق در هوای آلوده بودند. BMI بالا مسئول ۳۰.۸٪ از مرگ و میر و ۴۵.۸٪  از DALY مربوط به دیابت بوده است. رژیم غذایی نامناسب مسئول ۲۴.۷٪ از مرگ و میرها و ۳۴.۹٪ موارد DALY بوده و ذرات معلق هوای آلوده عامل ۱۳.۴٪ از مرگ و میرها و ۱۵.۴٪ از موارد DALY بوده است.
    با در نظر گرفتن تمامی ریسک فاکتورها، در مناطق با SDI پایین ، SDI متوسط رو به پایین و SDI متوسط، بیشترین میزان مرگ و میر و DALY در اثر دیابت مشاهده میشود. در مناطق با SDI پایین و متوسط رو به پایین ، مصرف مقادیر کم میوه، مهمترین ریسک فاکتور محسوب می شود. در مناطق با SDI پایین، متوسط رو به پایین و متوسط، میزان مرگ و میر و DALY به خاطر آلودگی هوای خانگی در اثر سوخت های جامد بالا بوده است. جالب اینجاست که به نظر می رسد استفاده از الکل در مناطق با SDI بالا یک عامل پیشگیرانه بوده است.

    global diabetes digiteb
    شکل ۴: میزان مرگ و میر و DALY در اثر دیابت بسته به میزان SDI در مناطق. (A) میزان مرگ و میر. (B) میزان DALY.    
    SDI: شاخص اجتماعی - دموگرافیک

    مفهوم اصطلاحات:

    میزان ابتلا، شیوع و یا مرگ و میر در جامعه استاندارد از لحاظ سنی: برای تعریف استاندارد سنی باید مثال استفاده کرد لذا در این مقاله نیز همین کار انجام میشود.
    مثال: فرض کنید بیماری ای بسته به سن افراد جامعه میزان شیوع متفاوتی دارد. در اولین گام برای استاندارد کردن میزان شیوع یا مرگ و میر حاصل از این بیماری باید جامعه را به گروه های سنی مختلف تقسیم کنیم مثلا از ۰ تا ۳۹ سال و از ۴۰ سال به بالا. فرض میکنیم شیوع این بیماری در افراد بالای ۴۰ سال بیشتر است و همچنین جامعه نسبت به چند سال قبل مسن تر شده است. ابتدا باید میزان مرگ و میر یا میزان ابتلا و شیوع رادر یک گروه سنی پیدا کرد و سپس آن را تقسیم بر تعداد کل افراد آن گروه سنی کرد. سپس مقدار حاصله باید در صدهزار ضرب شود.

    میزان مرگ و میر در گروه سنی ۰ تا ۳۹ سال به ازای هر صدهزار نفر:

    1345 ÷ 17,068,876 × 100,000 = 7,9 per 100,000

    میزان مرگ و میر در گروه سنی ۴۰ سال به بالا به ازای هر صدهزار نفر:

    61,325 ÷ 17,068,876 × 100,000 = 450,4 per 100,000

    سپس باید مینگین وزنی استاندارد جمعیت را به دست آوریم یعنی باید مقادیر مرگ و میر به ازای هر صدهزار نفر را در نسبت جمعیت هر گروه سنی در تاریخ مورد نظر (برای مثال ۲۰ سال قبل) ضرب کنیم. در واقع ما میخواهیم میزان مرگ و میر حاصل از این بیماری را در طی ۲۰ سال گذشته بررسی و استاندارد سازی کنیم. در ۲۰ سال قبل، ۶۱.۶ درصد از جمعیت از ۰ تا ۳۹ سال سن داشته اند و ۳۸.۴ درصد سنی بالاتر از ۴۰ داشته اند. در نهایت باید مقادیر حاصل را با هم جمع کنیم.
    میزان مرگ و میر استاندارد شده در طی ۲۰ سال قبل در یک کشور (Age-Standardized Mortality Rate):

    (7.9 × 61.6%) + (450.4 × 38.4%) = 4.9 + 173.0 = 177.9 per 100,000

    نظرات
    نوشتن نظر بستن